بانک مقالات فارسی

اجرای پیاپی مجازات اعدام در ایران، نه تنها در داخل کشور، که در سطح جامعه بین المللی هم به شدت خبر ساز شده ‏است. برای درک بهتر ابعاد این پدیده، کافی است به خاطر بیاوریم که طبق آمار منتشر شده توسط خود دستگاه قضایی ‏ایران، پس از روی کار آمدن دولت نهم، تعداد سالانه اعدام ها نسبت به دوره ماقبل ، “چهارصد درصد” رشد داشته و به ‏این ترتیب، کشورمان مفتخر به کسب و حفظ رکورد “بالاترین نرخ سرانه اعدام در جهان ” شده است.‏

در هنگام مقایسه تعداد اعدام های انجام شده در دوره مسوولیت دولت نهم با دوران پیش از آن، البته نباید فراموش کرد ‏که صدور حکم اعدام، توسط قوه قضاییه صورت می گیرد، و نه قوه مجریه. اما آیا این بدان معنی است که افزایش شدید ‏احکام اعدام در زمان دولت جدید، پدیده ای تصادفی یا مستقل از روی کار آمدن آقای احمدی نژاد بوده است؟ به نظر می ‏آید که چنین نباشد.‏

افزایش صدور احکام اعدام را، باید در کنار مجموعه ای از دیگر تندروی های چهار ساله اخیر تحلیل کرد که ویژگی ‏مشترک آنها، تاکید بر شعارهایی چون “قاطعیت در برخورد با مجرمان”، “عقب ننشستن از اصول به خاطر خوش آمد ‏غربی ها”، یا “انقلابی عمل کردن در اداره کشور” بوده است. سردمدار احیا و ترویج چنین گفتمانی در کشور هم، البته ‏دولت نهم و شخص آقای احمدی نژاد بوده اند. ‏

این گفتمان، تنها به محدوده قوه مجریه محدود نمانده و در چهار سال گذشته، توسط کل “نظام” و نهادهای عالی آن به ‏رسمیت شناخته شده و مکررا مورد تقدیر قرار گرفته است. در طی این مدت، ما بارها شاهد آن بوده ایم که دولت نهم و ‏رییس آن، به خاطر شیوه “قاطع” و “انقلابی” خود در اجرای سیاست های نظام، به عنوان الگوی مطلوب مسوولان ‏جمهوری اسلامی معرفی شده اند؛ و طبیعی است که به چنین الگویی، نه تنها در دولت، که در بخش های دیگر نظام، از ‏جمله قوه قضاییه نیز، تاسی می شود. ‏

مثال برجسته توسل به این الگو در قوه قضاییه، مواردی است که قضات، “قاطعیت” و “مقاومت” چشمگیری در برابر ‏مصلحت سنجی های مربوط به توقف اجرای احکام خشن – در حد سنگسار - از خود نشان می دهند. مثلا، اگرچه ‏‏(برای کاهش حساسیت های بین المللی) بخشنامه ای صریح از سوی رییس قوه قضاییه خطاب به قضات صادر شده که ‏از آنها خواسته حکم سنگسار را با مجازات ها دیگر جایگزین کنند، اما شاهدیم که گروهی از قضات، با پشتکار و ‏سماجت عجیبی، حتی با پنهان نگاه داشتن احکام صادره تا هنگام اجرا، سعی در اجرای مجازات سنگسار دارند. چنین ‏قضاتی، احتمالا در فضای ذهنی خود، در حال “مقاومت” در برابر “نظام سلطه” هستند. صورت قضیه روشن است: ‏رییس قوه قضاییه، برای در امان نگاه داشتن نظام از فشار جامعه بین المللی، بخشنامه کرده که حکم رجم اجرا نشود. اما ‏قضاتی “انقلابی” و “مقاوم” که نمی خواهند “به خاطر خوش آیند غربی ها، حکم خدا را تعطیل کنند”، زیر بار این ‏تحمیل نمی روند. البته، برای این کار، بهانه قانونی لازم را نیز دارند: سنگسار در قوانین ایران وجود دارد و بخشنامه ‏رییس قوه قضاییه، نمی تواند قاضی را به تعطیل کردن قانون وا دارد. مهم تر آن که، قضات صادر کننده حکم سنگسار، ‏می دانند که در شرایطی که فضای حاکم بر نظام، به برکت دولت نهم، گفتمان مقاومت و سازش ناپذیری است، کسی آنها ‏را به خاطر “مقاومت در اجرای حدود الهی” بازخواست نخواهد کرد. به بیان مشخص تر، در شرایط موجود کشور، ‏حتی رییس قوه قضاییه جرات و امکان آن را نخواهد داشت که با یک قاضی، به خاطر آنکه میان بخشنامه آیت الله ‏شاهرودی و قانون الهی، به دومی عمل کرده است، برخورد کند. در نتیجه، قضات با خیال راحت، به مقاومت در مقابل ‏‏”فشارهای جهانی” می پردازند و با افتخار، “حکم خدا” را اجرا می کنند. ‏

مثال بالا، به جنجالی ترین شیوه اعدام در ایران – سنگسار – مربوط می شود که از قضا، شخص رییس قوه قضاییه هم ‏برای کنترل موارد صدور آن وارد میدان شده است. وقتی که در شرایط غلبه گفتمان بنیادگرایانه، حتی مجازاتی چنین ‏پرهزینه برای حکومت قابل کنترل نباشد، طبیعتا کمترین شانسی برای کاهش سایر روش های اعدام محکومان در ایران ‏وجود نخواهد داشت. به ویژه آن که بسیاری از اعدام های صورت گرفته نیز، مستقیما در راستای سیاست های قوه ‏مجریه بوده اند. به عنوان یک نمونه واضح ،می توان به “ده ها” مورد اعدام “اراذل و اوباش” دستگیر شده در طرح ‏‏”امنیت اجتماعی” اشاره کرد، که با ابتکار و حمایت مستقیم دولت و شخص رییس جمهور اجرا و پی گیری شد.‏ مقاله و مقالات

اجازه دهید مثالی در این ارتباط بزنیم: دولت آقای احمدی نژاد، در ۶ تیر ماه ۸۶، بدون توجه به هشدار کارشناسان ‏اقتصادی و امنیتی، طرح لغو “یک باره” سهمیه بندی بنزین را اعلام می کند. در نتیجه، در شهرهای مختلف و بیش از ‏همه در تهران، اعتراض و آشوب صورت می گیرد و ده ها تن از “آشوب گران” دستگیر می شوند. در ۳۱ تیرماه، ‏دادستانی عمومی و انقلاب تهران به ریاست قاضی همسو با دولت نهم، سعید مرتضوی، از اعدام ۱۶ نفر از دستگیر ‏شدگان و صدور حکم اعدام برای ۱۷ نفر دیگر از آنها خبر می دهد. سپس در ۴ مرداد، آقای احمدی نژاد در تلویزیون ‏ظاهر می شود تا یاد آوری کند “ریشه اراذل و اوباش” باید کنده شود. سوال: آیا آقای احمدی نژاد، در انجام اعدام هایی ‏به این حجم و سرعت، بی تقصیر بوده است؟

واقعیت آن است که علی رغم آمادگی سیستم قضایی ایران برای صدور احکام خشن، دولت نهم و شخص آقای احمدی ‏نژاد، در شتاب گیری بی سابقه صدور چنین احکامی در ایران، به طور مستقیم و غیرمستقیم صاحب نقش بوده اند.‏

وقتی رییس جمهوری اصل را بر “قاطعیت”، “سرسختی” و بی اعتنایی به انتقادهای قواعد داخلی و جهانی بگذارد، ‏عجیب نخواهد بود اگر اعتقاد به رابطه نقدینگی و تورم را تئوری وارداتی از غرب بداند، سازمان مدیریت و برنامه ‏ریزی کشور را منحل کند، هولوکاست را دروغ مشترک اروپا و آمریکا ببیند، بخش عظیمی از نیروهای پلیس را در ‏کوچه و خیابان به جان زن ها و جوانان بیندازد… و سر انجام، کشور خود را رکورد دار آمار سرانه اعدام در جهان ‏کند.‏

نهایت آنکه، تا وقتی ایشان بر سر کار باشند، رکورد شکنی های ما نیز ادامه خواهند داشت. ‏

سایر مقالات حسین باستانی>>